Negeren. Ridiculiseren. Criminaliseren. Demoniseren.

De bizarre vertoning van Prinsjesdag is weer voorbij. Een miljardair die al zittend op zijn gouden troon zijn onderdanen vertelt dat ‘we’ (maar hij niet) het financieel (nog) zwaarder gaan krijgen dit jaar. Een Dubbel Demissionair Kabinet dat doodleuk komt uitleggen hoe de miljarden verdeeld gaan worden. En dan? Dan volgen de Algemene Politieke Beschouwingen: voor veel mensen hét moment waarop het politieke debat over beleid en prioriteiten van het komende jaar plaatsvindt. Dit is hét moment waarop onze volksvertegenwoordigers geacht worden zich écht te laten zien. Allemaal wat mij betreft. Want het gaat ergens over: o.a. koopkracht, zorg, belastingen, migratie, stikstof, energie en klimaat. Beslissingen worden voorbereid die het leven van miljoenen Nederlanders direct (kei)hard raken.

En toch… de keren dat ik naar debatten in de Tweede Kamer keek, irriteerde het me mateloos dat het merendeel van de aanwezige Kamerleden hun mobiele telefoon interessanter lijken te vinden dan echt luisteren naar degene die aan het woord is. Negeren. Ridiculiseren. Criminaliseren. Demoniseren. Dat lijkt ondertussen het standaard draaiboek te zijn zodra een kamerlid een betoog houdt dat niet in het straatje van de gevestigde macht past.

Het begint altijd subtiel. Een blik op het mobieltje. Even schuin lachen naar een collega. Even tikken op de laptop. Alles krijgt aandacht, behalve het betoog. Woorden doen er (niet) toe, inhoud al helemaal niet. Alleen afleiding telt. Het hele schouwspel wordt een toneelstuk en wij zijn het publiek dat toekijkt.

Daarna komt de volgende stap: ridiculiseren. ‘Haha, hoor je wat die zegt?’ De aanwezigen (waarom is overigens niet de voltallige Kamer aanwezig bij zulke cruciale debatten?) schudden hun hoofd, de media knippen de fragmenten op maat en het debat verandert in een cabaretshow. Serieus luisteren? Vergeet het maar.

Vervolgens komt de criminalisering. Kritische vragen of afwijkende standpunten worden soms in de media of politiek geframed als ‘gevaarlijk’ of ‘opruiend’. En uiteindelijk, in sommige gevallen, volgt de demonisering: de spreker zelf wordt het probleem, niet de woorden. Hij of zij wordt gepresenteerd als bedreiging, terwijl het om inhoudelijke discussie zou moeten gaan. En zo schuift de lijn langzaam op naar het eindstation: demoniseren. De spreker zelf wordt het probleem. Niet zijn woorden, maar zijn bestaan. Hij is niet langer een collega-kamerlid, maar een bedreiging voor ‘de democratie’.

Juist tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen zou elk Kamerlid aanwezig moeten zijn. Alle stoelen bezet. Want dit gaat niet over bijzaken, dit gaat over het fundament van ons beleid voor het komende jaar. Het is schrijnend dat er zo weinig aandacht is voor een betoog dat buiten de lijntjes kleurt. Als zelfs op het belangrijkste podium van onze democratie de ongewenste mening wordt genegeerd of weg gelachen, waarom zouden we er dan nog serieus naar luisteren? Of is dat juist de bedoeling van dit hele toneelspel?

En ondertussen? Zit de helft van de aanwezigen in de Kamer te scrollen, te appen, te mailen, te Netflixen voor mijn part. Alles, behalve doen waar ze voor betaald worden: luisteren. Echt luisteren. En zich realiseren dat wat er gezegd wordt misschien ongemakkelijk is, maar daarom nog niet minder belangrijk.

Op middelbare scholen voeren veel scholen sinds 2024 beleid in de klas waarbij mobieltjes beperkt of verboden zijn. Waarom? Omdat leerlingen anders niet opletten. Omdat je zonder focus niets leert. Omdat afleiding de doodsteek is voor elk gesprek, voor elke vorm van inhoud. Gek genoeg geldt dat principe blijkbaar niet in de Tweede Kamer. Daar mag men zich gedragen als een stel verveelde pubers achterin de klas.

Ik ben voorstander van het verbieden van telefoons en laptops in de Kamer, zodat Kamerleden zich kunnen concentreren op hun kerntaak: luisteren, wegen, bevragen. Dat is geen luxe. Dat is hun verantwoordelijkheid. Als zelfs leerlingen op school hun telefoon moeten wegleggen om bij de les te blijven, dan mag de volksvertegenwoordiging het goede voorbeeld geven.

Ik stem voor. Jij ook?

Blijf alert, blijf kritisch.